Leerlingen kunnen vanaf het tweede leerjaar hun spelling zelf nakijken, op voorwaarde dat zij hierbij ondersteuning krijgen. Hulpmiddelen zoals correctiesleutels of rubrics helpen leerlingen om fouten te herkennen en te verbeteren. Vooral rubrics stimuleren actieve reflectie op spellingregels. Daardoor groeit het spellingbewustzijn en verwerken leerlingen spellingregels dieper. Zelfcorrectie ondersteunt spellingvaardigheden, maar om effecten op langere termijn vast te houden blijft structurele spellinginstructie belangrijk.
Leerlingen kunnen vanaf het tweede leerjaar hun spelling zelf controleren
Zelf spelling nakijken hangt samen met spellingbewustzijn: het vermogen om na te denken over spelling, fouten te herkennen en die te verbeteren. Vanaf jonge leeftijd ontwikkelen leerlingen deze vaardigheid samen met hun metacognitieve vaardigheden. Onderzoek laat zien dat leerlingen vanaf het tweede leerjaar in staat zijn om hun spelling bewust te controleren en veel fouten zelf te corrigeren. Zelf spelling nakijken helpt leerlingen om actief na te denken over woorden en spellingregels. Dat ondersteunt niet alleen foutcorrectie, maar ook inzicht in spelling.
Zelfcorrectie ondersteunt spellingvaardigheid
Onderzoek toont aan dat leerlingen beter leren spellen wanneer zij hun spelling zelf nakijken dan wanneer zij woorden enkel overschrijven, dictees inoefenen of woorden herhaald lezen. Zelfcorrectie werkt ook beter dan wanneer alleen de leraar fouten aanduidt. Dat komt doordat leerlingen actief moeten nadenken over wat fout liep en hoe ze dat kunnen verbeteren. Door spelling actief te verwerken ontwikkelen leerlingen meer inzicht in spellingregels en onthouden zij woorden beter.
Directe feedback helpt leerlingen sneller verbeteren
Leerlingen kunnen hun spelling zelf nakijken met een correctiesleutel, een nakijkblad of de correcte spelling op het bord. Deze aanpak werkt vooral goed wanneer leerlingen onmiddellijk feedback krijgen, bijvoorbeeld direct na een dictee of spellingopdracht.
Snelle feedback helpt leerlingen om correcte woordbeelden beter op te slaan in het geheugen. Daardoor leren zij beter inschatten welke woorden zij correct kunnen spellen. Onderzoek laat zien dat onmiddellijk nakijken effectiever is dan later terugkomen op fouten.
Werken met een rubric stimuleert reflectie op spelling
Een rubric helpt leerlingen om fouten te begrijpen in plaats van alleen te verbeteren.
Een spellingsrubric geeft een overzicht van spellingregels en spellingcategorieën. Leerlingen gebruiken die informatie om te begrijpen waarom een woord fout geschreven is en welke regel ze moeten toepassen.
Bijvoorbeeld:
contextueel: katten schrijven met dubbele t om de klinker kort te houden;
fonologisch: haai schrijven met i in plaats van j;
morfologisch: hond schrijven met d omdat het meervoud honden is.
Onderzoek suggereert dat een rubric effectiever kan zijn dan een gewone correctiesleutel. Dat komt doordat leerlingen actiever nadenken over spellingregels en fouten dieper verwerken.
Samenwerken kan extra ondersteuning bieden
Leerlingen kunnen ook in duo’s werken met een rubric en elkaars spelling nakijken. Door samen fouten te bespreken en spellingregels uit te leggen, denken leerlingen explicieter na over spelling. Vooral bij moeilijkere spellingregels kan dat helpen. Voor Vlaamse leerlingen is nog niet duidelijk of samenwerken met rubrics betere resultaten oplevert, maar onderzoek uit andere talen geeft positieve aanwijzingen.
Rubrics: meer werktijd, maar ook meer inzicht
Werken met rubrics vraagt extra voorbereiding en opvolging van leraren. Tegelijk geeft een rubric leraren meer zicht op welke soorten fouten leerlingen maken. Daardoor kunnen zij hun instructie beter afstemmen op de noden van leerlingen. Rubrics ondersteunen dus niet alleen leerlingen, maar helpen ook leraren om gerichter feedback te geven.
Blijf aandacht geven aan spellinginstructie
Onderzoek toont positieve effecten van zelfcorrectie op spellingvaardigheid, maar die effecten blijven niet altijd vanzelf bestaan. Korte interventies verbeteren spelling vaak op korte termijn. Wanneer leraren daarna geen aandacht meer besteden aan spelling, verdwijnen effecten soms opnieuw. Dat wijst erop dat structurele aandacht voor spelling belangrijk blijft. Zelfcorrectie werkt het best als onderdeel van een bredere en blijvende spellingaanpak.
Meer lezen?
Cordewener & Bosman (2024). Effectief spellingonderwijs op de basisschool. Uitgeverij Pica.
De Bruyker, M., & Vandemeulebroucke, E. (2025). Leidraad Feedback die het leren verbetert. Leerpunt. Vlaamse hertaling van Collin, J. & Quigle, A. (2021). Teacher feedback to improve pupil learning. Education Endowment Foundation.
Leerpunt. (z.d.). Phonics-aanpak. Toolkit Leren & Lesgeven.
Bronnenlijst
Geraadpleegde bronnen
Cordewener, K. A. H., Hasselman, F., Verhoeven, L., & Bosman, A. M. T. (2018). The role of instruction for spelling performance and spelling consciousness. The Journal of Experimental Education, 86(2), 135-153. https://doi.org/10.1080/00220973.2017.1315711
Cordewener, K. A. H., Verhoeven, L., & Bosman, A. M. T. (2016). Improving spelling performance and spelling consciousness. The Journal of Experimental Education, 84(1), 48-74. https://doi.org/10.1080/00220973.2014.963213
De Bruyker, M., & Vandemeulebroucke, E. (2025). Leidraad Feedback die het leren verbetert. Stichting Leerpunt. Vlaamse hertaling van Collin, J. & Quigle, A. (2021). Teacher feedback to improve pupil learning. Education Endowment Foundation.
Departement Onderwijs en Vorming (2025). Onderwijsdoelen – Basisonderwijs > Lager onderwijs. https://onderwijsdoelen.be/modernisatie-basisonderwijs?onderwijsstructuur=LO
Flavell, J. H., Green, F. L., Flavell, E. R., Harris, P. L., & Astington, J. W. (1995). Young children’s knowledge about thinking. Monographs of the Society for Research in Child Development, 60(1), 1-113. https://doi.org/10.2307/1166124
Gaintza, Z., & Goikoetxea, E. (2016). Spelling instruction in Spanish: A comparison of self‐correction, visual imagery and copying. Journal of Research in Reading, 39(4), 428-447. https://doi.org/10.1111/1467-9817.12055
Gettinger, M. (1985). Effects of teacher-directed versus student-directed instruction and cues versus no cues for improving spelling performance. Journal of Applied Behavior Analysis, 18, 167-171. https://doi.org/10.1901/jaba.1985.18-167
Gijsel, M. & Van der Lee, A. (2023). Effectieve didactiek voor spelling- en grammaticaonderwijs. Onderwijskennis.nl (NRO).
Kimps, D., Sempels, Y., Carpentier, M., & Joris, M. (2024). Perceptie-onderzoek naar taalvaardigheid Verkennende gesprekken met leerkrachten eerste leerjaar. www.ideaconsult.be
Oepkes, H. (2006). Spellingbewustzijn en spellinggeweten als doelen van het spellingonderwijs. Jeugd, school en wereld (JSW), 91, 34-38.
Silva, C., Peixoto, F., & Salvador, L. (2024). “With a little help from my friends”: Effects of a self-reflection tool and social interaction on orthographic performance. Journal of Writing Research, 16(2), 323-351. https://doi.org/10.17239/jowr-2024.16.02.05
Deze vraag verscheen eerder al bij NKO/Kennisrotonde en werd met toestemming herwerkt door Leerpunt voor het Vlaamse onderwijsveld. Niet reproduceren of overnemen zonder bronvermelding.
Gelieve naar deze vraag te verwijzen als:
Leerpunt (2026). Zijn leerlingen vanaf het 2de leerjaar in staat om hun spelling zelf na te kijken en leidt dit tot betere spellingvaardigheden? https://leerpunt.be/vraagpunt/alle-vragen/verbeteren-spellingvaardigheden-lager