College Ieper leert! Leerkrachten, leerlingen en ouders samen aan de slag met effectieve leerstrategieën

Wat houdt het ‘College Ieper leert!’-project in?

De leerlingen van SMSI College Ieper gaven het signaal dat er te weinig kansen zijn om zich leerstrategieën eigen te maken. Het schoolteam startte hierop een nieuw evaluatiebeleid en koppelt dit nu aan een professionaliseringstraject rond het geïntegreerd aanbrengen van effectieve leerstrategieën, ondersteund door Arteveldehogeschool. Ook ouders en leerlingen worden geactiveerd: ze krijgen de nodige informatie over het belang van zelfregulerend leren en metacognitie, en worden gestimuleerd om de leerstrategieën toe te (helpen) passen thuis en in de lessen.

Dit project is gesubsidieerd door Leerpunt in het schooljaar 2024-2025.  

Per implementatieproject ontwikkelde Leerpunt een poster. Je vindt er ondermeer het onderwijsniveau, de methodologie, de relevante thema’s, de doelstellingen en verwachte resultaten.

Introductie 

Na signalen van het leerlingenparlement besloot (de pedagogische raad van) SMSI College Ieper het aantal toetsen voor een cijfer te verminderen. Hoe houdt je leerlingen dan toch aan het leren? De school ging aan de slag met vier effectieve leerstrategieën, samen met leerlingen, ouders en leerkrachten. 

Context en aanleiding 

Minder summatieve toetsen leek een goed idee, vonden ze in Ieper. In de praktijk echter bleken veel leerlingen toch moeilijk aan het leren te krijgen zonder de dreiging van een slecht cijfer. Verantwoordelijkheid voor hun eigen leren leken ze nauwelijks te voelen. Ze planden onvoldoende en klaagden dat het grote aantal taken en toetsen ze daar ook in belemmerde. Leerkrachten waren echter te weinig ervaren om ze met formatief evalueren te prikkelen tot prestaties. 

Behoefteanalyse en doel: effectieve leerstrategieën 

Jouw evaluatiebeleid aanpassen is een stap, maar ook in de klassen moesten er dus stappen genomen worden. Vijf collega’s die de leerbegeleiding van leerlingen onder hun hoede hadden, besloten in actie te komen. Na een oproep in een personeelsvergadering kregen ze in schooljaar 2023-2024 snel een kernteam leerstrategieën van in totaal tien docenten van verschillende vakken bij elkaar. Samen gingen ze aan de slag. Leerlingen aanleren hoe ze moeten studeren gold als tussenstap: collega’s zouden zo hun pedagogisch-didactische handelen kunnen verbeteren in de klas en leerlingen zouden meer eigenaar worden over hun eigen leren. 

Een leerlijn effectieve leerstrategieën moest helderheid gaan scheppen over welke strategie het beste paste in welke graad, hoe die moest worden aangeleerd, ingeoefend en verduurzaamd. Uiteindelijk zou het hele team deze leerlijn kunnen gebruiken in de klassen. Besloten werd op vier specifieke leerstrategieën (samenvatten en schematiseren, modelleren, gespreid leren en leren uit je fouten) in te zetten om nader uit te werken. 

Door leerlingen en ouders mee te nemen in het hele verhaal, hoopte SMSI College Ieper de slaagkansen van het project te vergroten en leerlingen te bewegen ook buiten de klas de aangeleerde strategieën te gebruiken.  

Plan van aanpak en uitvoering 

Voor het eerst evidence-informed 

School startte met verdieping van de eigen kennis met de financiële steun van Leerpunt. Het kernteam volgde een nascholing bij het Expertisecentrum voor Onderwijs en Leren, daarna het volledige team. Voor leerlingen en ouders organiseerde die informatiesessies. SMSI College Ieper nam ook een abonnement op de Open Lezingen van dat Expertisecentrum. 

Men haalde wetenschappelijke literatuur in huis, waaronder de Leidraad Werken aan onderwijsverbetering in het voortgezet onderwijs van het NKO, de Startnotitie sleutels voor evidence-informed werken van het Platform Samen Onderzoeken, de toolkit Metacognitie en Zelfregulerend leren van het Leerpunt. Daarnaast was het boek Zelfregulerend leren. Hoe? Zo! van Jeltsen Peeters een essentiële bron met een bijpassende nascholing bij het CNO in Antwerpen. Een procescoach van Arteveldehogeschool hielp al deze kennis te integreren in een nieuwe aanpak. Handig, omdat het de eerste keer was dat SMSI College Ieper zo evidence-informed werkte. De 5 leerbegeleiders en procescoach kwamen vier keer per jaar bijeen om de grote lijnen van het project vast te leggen, maandelijks overlegden de tien trekkers in het kernteam om concrete acties te bespreken.  

Gedeeld leiderschap 

Het kernteam betrok alle leerkrachten bij het project door regelmatig in vergaderingen de stand van zaken toe te lichten. Ook gingen collega’s aan het begin van het schooljaar 2024-2025 samen een dagdeel aan de slag om een leerlijn effectieve leerstrategieën per vak en per jaar te ontwikkelen. Dat beviel zo goed dat leerkrachten aangaven in de toekomst meer van elkaar te willen leren en meer uitwisselmomenten te waarderen.  

Leerlingenbetrokkenheid 

Leerlingen waren nauw betrokken bij het project van begin tot eind. Een kleine groep werd bevraagd over hun motivatie; allemaal kregen ze vervolgens een informatiesessie over Studeren met succes. Voorafgaand en na een paar maanden moesten ze een vragenlijst invullen om hun kennis over effectieve leerstrategieën in kaart te brengen. Een focusgroep werd hier eens per jaar ook over aan de tand gevoeld: wat hebben jullie nodig het leren te verbeteren? Voor ouders werd een vergelijkbaar traject opgezet, zodat ook thuis de betrokkenheid bij het project groeide.