Leidraad Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in de kleuterschool

Hoe maak je kleuters taalvaardig genoeg om te kunnen leren en deel te nemen aan de maatschappij?

Dat is de centrale vraag van de leidraad ‘Betekenisvol en functioneel taalonderwijs in de kleuterschool’. Deze leidraad kent ook een ‘vervolg’ voor de lagere school.

De functie van taal (waarom gebruiken we taal) én de betekenis van taal (begrip en overdracht) staan daarbij centraal. Ook de taalontwikkeling bij kleuters wordt in grote lijnen uitgelegd.

De rol van de leraar is cruciaal voor de kwaliteit van dit taalonderwijs dat alle leerlingen ten goede komt en aandacht heeft voor de wetenschappelijke onderbouwing en inclusiviteit van het onderwijs.

Een team onderzoekers van Odisee Hogeschool en Centrum voor Taal en Onderwijs (KU Leuven) sloeg de handen in elkaar om deze leidraad op te stellen. Daarbij werd de link naar de praktijk gelegd via feedbackgroepen.

Hoe leer je kleuters taal op een betekenisvolle en functionele manier? Zes aanbevelingen

1. Maak het taalonderwijs betekenisvol en functioneel

Activiteiten die rijke taal stimuleren en de functie van taal duidelijk maken vormen de basis van het aanleren van taal. Wat kinderen van thuis meebrengen verrijkt het taalonderwijs voor de hele klas.

2. Grijp elke kans voor taalbevordering

Gebruik routines, interactief voorlezen en spel om (rijke) taal te modelleren en uit te lokken.

3. Bevorder rijke taalproductie van kleuters

Voer taaldenkgesprekken en stel vragen die verder gaan dan benoemen en herinneren. Schooltaal krijgt hier een expliciete plek.

4. Ondersteun kleuters met een kwetsbare taalstart adequaat

Observeer de taalontwikkeling, investeer in een krachtige basisaanpak en werk met een meerlaging ondersteuningsmodel. Zorg ook voor gerichte extra uitleg en oefenkansen.

5. Betrek de thuisomgeving van kleuters bij hun taalontwikkeling

Ouders zijn actieve partners en kunnen thuis voorlezen, zingen en praten. Gebruik thuistalen als een kracht en haal deze ervaringen ook naar de klas: zo voelen leerlingen zich gezien.

6. Zorg voor een verankerd talenbeleid op de hele school

Taal is een verantwoordelijkheid van het hele team: een gedeelde en concrete visie, ondersteund door tijd en ruimte voor intentioneel taalonderwijs zijn hierbij de basis.

Waarom een leidraad over taal in het kleuteronderwijs?

Uit de kennisagenda kwam naar voren dat taalonderwijs een van de onderwerpen is waar leraren kennis en inzichten over willen hebben. De kennisagenda is opgesteld op basis van concrete vragen van onderwijsprofessionals en geeft de prioritaire thema’s weer waar Leerpunt rond werkt. Omdat taalontwikkeling bij kleuters anders verloopt dan bij leerlingen lager onderwijs werd de leidraad uitgesplitst naar onderwijsniveau.

Tijdens het proces van toewijzing van de opdracht, kende Departement Onderwijs en Vorming Leerpunt ook een nieuwe opdracht toe in het kader van het grote plan ‘Ieder kind taalheld’. Dit plan moet het taalonderwijs in onze scholen ondersteunen en het taalniveau van onze leerlingen versterken.

Via iederkindtaalheld.be worden praktische materialen gedeeld om aan de slag te gaan met taal in jouw klas of school.