Programma event 'Ieder kind taalheld'

Versterken van het onderwijs Nederlands in Vlaanderen en Nederland is een van de kerntaken van de Taalunie. Om dat te realiseren ontwikkelt de Taalunie visieteksten, referentiekaders en concrete onderwijsmaterialen voor alle onderwijsniveaus: van het kleuteronderwijs tot en met het hoger onderwijs en het volwassenenonderwijs. Alles wat de Taalunie doet, vertrekt vanuit één ambitie: iedereen die bij taalonderwijs betrokken is ondersteunen, zodat het onderwijs Nederlands in zijn geheel wordt versterkt. Het doel: elke leerling alle kansen bieden om het Nederlands tot een hoog niveau te ontwikkelen.  

In deze lezing belichten Gunther Van Neste en Steven Vanhooren tien jaar werken rond taalcompetentie. Ze starten bij de eerste visietekst, Iedereen taalcompetent, en verkennen vervolgens de referentiekaders, materialen en praktijkgerichte instrumenten die in de loop der jaren, in dialoog met het onderwijsveld, zijn ontwikkeld. Ze maken zichtbaar hoe deze mijlpalen richting gaven aan het denken over taalcompetentie en hoe ze uitgroeiden tot ankerpunten voor het onderwijs Nederlands. Tot slot lichten ze toe hoe de opgebouwde expertise en de samenwerkingen van de Taalunie leiden tot het raamwerk Nederlands en de vormingenreeks voor taalexperten binnen Ieder Kind Taalheld. 

Gunther Van Neste en Steven Vanhooren (Taalunie)

Schrijven is meer dan motoriek of een opdracht op papier. In deze keynote toont Jordi Casteleyn hoe schrijven zich ontwikkelt van voorbereidende handschriftvaardigheden bij kleuters tot het schrijven van teksten in het lager onderwijs, en waarom expliciete instructie daarbij cruciaal is. Je ontdekt hoe investeren in schrijven kinderen helpt om te blijven denken terwijl ze schrijven, en zo een stevige basis legt voor leren en taalontwikkeling. 

Jordi Casteleyn (UAntwerpen)

De minimumdoelen voor het basisonderwijs leggen de lat hoog voor taal. Maar hoe stel je hoge verwachtingen voor taal in de klas, wat is effectieve taaldidactiek en wat zijn sterke praktijken? ‘Klim in taal’ biedt wetenschappelijk onderbouwde antwoorden op één plek. 

Prof. dr. Lieven Buysse (KU Leuven)

In deze presentatie wordt zeer recent eye-trackingonderzoek voorgesteld waarin is onderzocht welke kinderen meer of minder gezien en betrokken worden bij taalontwikkelende gesprekken in de kleuterklas. TACOS-onderzoeker Thibaut Duthois (UGent) bespreekt onderzoeksgebaseerde inzichten over ongelijkheid in taalontwikkeling en reikt praktische tips aan om talig kwetsbare leerlingen actief te betrekken. Samen bouwen we aan een gelijkwaardige, taalrijke leeromgeving voor elk kind.

Thibaut Duthois (UGent) 

Voorlezen is veel meer dan een rustmoment tijdens een drukke klasdag: het is een krachtige hefboom voor taalontwikkeling. Zowel in het kleuter- als lager onderwijs biedt (interactief) voorlezen rijke kansen om woordenschat en taal te versterken. In deze sessie ontdek je waarom boeken en teksten zo’n sterke leercontext vormen voor kinderen. Daarnaast tonen we hoe (interactief) voorlezen een sleutelrol kan spelen in het realiseren van de nieuwe minimumdoelen, voor Nederlands én daarbuiten.

Silke Vanparys (Howest)

Deze sessie gaat in op DENK! als een wetenschappelijk onderbouwde aanpak voor krachtig en doelgericht onderwijs in begrijpend lezen. De focus ligt op hoe lezen in de klas betekenisvol kan worden gemaakt en hoe leerlingen actief leren denken met en over teksten. 

Vanuit praktijkervaringen en inzichten uit onderwijsontwikkeling wordt verkend hoe leesbegrip kan worden versterkt door in te zetten op samenhang: langdurig werken rond thema’s, het verbinden van lezen met kennisopbouw en woordenschat, en het doelgericht voeren van gesprekken over teksten. Daarbij is er aandacht voor hoe deze aanpak zowel in het basisonderwijs als in de eerste graad van het secundair onderwijs kan worden gedragen.

De sessie zoomt in op de rol van het schoolteam en nodigt uit tot reflectie en uitwisseling: hoe kan samenwerking bijdragen aan duurzaam en effectief leesonderwijs dat leerlingen zichtbaar doet groeien in taalvaardigheid? 

Vanessa Denon (Leerpunt)

In deze middagsessie vertrekken we van de vraag wat leerkrachten en schoolteams nodig hebben om op klas- en schoolniveau zinvol met evaluatiegegevens Nederlands aan de slag te gaan. We schetsen een kader van breed evalueren van taal dat houvast biedt bij data-geïnformeerd handelen, en stellen een nieuwe online toolkit voor die leerkrachten en schoolteams in het Vlaams basis- en secundair onderwijs ondersteunt.

Daarna nemen we de opbouw van de toolkit onder de loep. We gaan in op vragen zoals: welke soorten evaluatiedata zijn er, hoe kun je die combineren, wat kunnen toetsresultaten wel en niet vertellen, en waar zitten vandaag nog blinde vlekken in het Vlaamse evaluatie-instrumentarium? 

Tot slot plaatsen we Vlaamse praktijken en noden in een breder perspectief door ze te spiegelen aan buitenlandse voorbeelden. 

Goedele Vandommele (KU Leuven)

Dat interactief voorlezen een motiverende en effectieve methodiek is, staat buiten kijf. Maar hoe zorg je er nu voor dat iedereen binnen je team dit op een krachtige en succesvolle manier doet? In deze interactieve sessie leer je hoe je deze methodiek schoolbreed, van kleuter tot lager, kan inzetten. Via interactief voorlezen de lees-, taal- en bredere ontwikkeling van leerlingen bevorderen, daar gaan we samen voor! 

Iris Vansteelandt (UGent)

In deze sessie focussen we op hoe kleuterleerkrachten bewuster kunnen omgaan met de aanwezige interactiekansen tijdens de 'reguliere' kleuterklaswerking (dus tijdens de kring, meespelen in de hoeken, voorlezen en verzorgingsmomenten). Via concrete praktijkvoorbeelden krijgen deelnemers zicht op hoe kleuterleerkrachten met relatief kleine en haalbare ingrepen meer en meer kwaliteitsvolle interactie met hun taalkwetsbare kleuters kunnen opzetten binnen de vertrouwde klaswerking en hoe schoolteams hierin kunnen groeien via professionaliseringstrajecten. 

Ellen Van Antwerpen (KU Leuven)

Sterk taalonderwijs bouw je niet alleen, het ontstaat waar leraren reflecteren, samen leren en elkaar versterken. In deze sessie ontdek je hoe een professionele leercultuur de motor kan worden van duurzaam taalonderwijs in je school. Laat je inspireren door concrete praktijkvoorbeelden, gedeelde inzichten en het geloof dat elke leerling taalsterk kan worden - als het team dat samen tot stand brengt. 

Sofie De Pauw (BS Gaaf)

Wat zijn de ingrediënten van sterk leesonderwijs? Hoe start je met een leesbeleid op jouw school en wat is een leesscan? In deze sessie maak je kennis met de verschillende stappen die je als schoolteam kunt doorlopen om je leesonderwijs te versterken en een leesbeleidsproces op te starten. 

Jona Hebbrecht (Odisee Hogeschool)