Wat houdt het project VideoKluB in?
VideoKLuB is een begeleidingsproject van het Multidisciplinair Instituut Lerarenopleiding (MILO) van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en begeleidt leraren bij het versterken van hun klaspraktijk via videoreflectie, coaching en evidence-informed werken. In een VideoKLuB werkt een team van leraren samen met een opgeleide VideoKLuB-coach volgens een systematische video-ontwikkelcyclus, waarbij concrete klasfragmenten worden geanalyseerd en besproken.
Omdat de brede basiszorg draait om een permanente en proactieve aanpak, waarbij elke leerling de ondersteuning krijgt die past binnen de dagelijkse lespraktijk, wordt in VideoKLuB expliciet ingezet op evidence-informed praktijken op de klasvloer. Zo komen doelgerichte differentiatie, effectief klasmanagement, taalgerichte klaspraktijk, gerichte feedback, groei naar zelfstandigheid en het hanteren van hoge verwachtingen aan bod.
Door samen te kijken, te reflecteren en te onderzoeken wat echt werkt voor hun leerlingen, ontwikkelen leraren nieuwe inzichten die rechtstreeks toepasbaar zijn in hun dagelijkse praktijk. Zo groeit stap voor stap een krachtige, doelgerichte en gedeelde aanpak binnen het schoolteam.
Doel van het project
1) Professionele competenties van leraren versterken op een evidence-informed manier via zes kernpraktijken:
Groeigerichte en effectieve feedback
Sterk klasmanagement
Hoge verwachtingen
Stimuleren van zelfstandigheid
Taalgericht vakonderwijs
Doordachte differentiatie
2) Deze kernpraktijken verdiepen via videoreflectie, coaching en gezamenlijke analyse van klasfragmenten.
3) Brede basiszorg en verhoogde zorg in de klas structureel versterken
4) Leraren ondersteunen in het creëren van duurzaam, responsief en leerlinggericht onderwijs dat beter inspeelt op de diverse noden in de klas.
Procesverloop
Het verloop van het project, de beslissingen en hun onderbouwing worden hier verder toegelicht per fase.
Fase 1: Context en aanleiding
Het VideoKLuB-project ontstond vanuit de vaststelling dat veel scholen nog kansen zagen om krachtige didactische principes, differentiatie en structuur in de klas duurzamer te verankeren. Ondanks diverse initiatieven merkten scholen dat de impact op de kwaliteit van de klaspraktijk vaak beperkt bleef. Leraren wilden hun aanpak van brede basiszorg en verhoogde zorg verder versterken, zeker in contexten van toenemende diversiteit en zorgbehoeften. Tegelijk groeide bij scholen de bereidheid om het eigen handelen kritisch te onderzoeken en gebruik te maken van evidence-informed inzichten.
Om deze uitdagingen aan te pakken, verenigden het Multidisciplinair Instituut Lerarenopleiding (MILO), provinciale schoolbesturen en deelnemende scholen hun expertise in een gezamenlijk traject. Via een grondige beginsituatieanalyse werd per school duidelijk welke thema’s prioriteit kregen. De zes gekozen kernpraktijken waren effectieve feedback, klasmanagement, hoge verwachtingen, zelfstandigheid, taalgericht vakonderwijs en differentiatie. In twee instroomgolven sloten in totaal veertig scholen aan, die gemotiveerd waren om hun klaspraktijk te versterken via videoreflectie en coaching.
Fase 2: Plan en ontwerp
Het VideoKLuB-project begeleidt scholen bij het versterken van brede basiszorg en verhoogde zorg via evidence-informed praktijken zoals videoreflectie. De aanpak bouwt voort op de visie van Onderzoekende School?!, waarbij inclusie en evidence-informed onderwijs centraal staan. Door video te gebruiken als reflectietool wordt het professionele leren van leraren verdiept.
Het project focust op zes evidence-informed praktijken die aantoonbaar bijdragen aan leerwinst:
groeigerichte feedback
Klasmanagement
hoge verwachtingen
groei naar zelfstandigheid
taalgericht vakonderwijs
differentiatie
Binnen het project wordt sterk ingezet op visieontwikkeling, gedeeld leiderschap en leercultuur, die zowel schooloverstijgend als binnen de school versterkt wordt: coaches nemen deel aan leergemeenschappen, terwijl in de school een kleine groep leraren samen video-opnames analyseert, van elkaar leert en versterkte praktijken uitprobeert.
De structuur van het project bestaat uit drie niveaus: de VideoKLuB op schoolniveau, de schoolleiding die het beleid mee vormgeeft, en de VideoKLuB-coaches die opgeleid worden binnen een schooloverstijgende leergemeenschap. Doorheen het jaar zijn er vaste overlegmomenten, zoals de startdagen voor coaches (Première), zes leergemeenschapssessies, drie tot zes VideoKLuB-bijeenkomsten per school, en een afsluitend Filmfestival waar resultaten en inzichten gedeeld worden.
Het project ontwikkelde een reeks praktische materialen, waaronder negen kennisclips en acht kennisdossiers over de zes kernthema’s en enkele aanvullende onderwerpen (boekenclubs, videoklimaat en videocoaching). Deze materialen worden breed toegankelijk gemaakt via de website van Onderzoekende School?! (VUB), zodat ook andere scholen en leerkrachten ermee aan de slag kunnen.
Fase 3: Uitvoering en vooruitgang
Leraren namen deel aan meerdere sessies waarin zij hun eigen lesopnames analyseerden en in groep reflecteerden, vertrekkend vanuit hun noden en de zes evidence-informed kernpraktijken. VideoKLuB-coaches volgden via de VUB een uitgebreid opleidingstraject met startdagen en schooloverstijgende bijeenkomsten, waardoor ze expertise opbouwden in videocoaching, de GRROW-methodiek en andere evidence-informed praktijken. Deze inzichten zetten ze in om collega’s te begeleiden en de transfer naar de klaspraktijk te versterken.
Het volledige proces werd gekenmerkt door een cyclische aanpak van analyseren, uitvoeren, monitoren en bijsturen. Via verschillende meet- en evaluatie-instrumenten brachten scholen zowel successen als belemmeringen in kaart (zie verder).
De brede verspreiding via o.a. een filmfestival, kennisclips en praktijkvoorbeelden vergrootte de duurzaamheid van het project. Dankzij een goedgekeurde verlenging vanuit Leerpunt kan het project verdergezet worden, met een klemtoon op verbreding en verankering van videoreflectie in de reguliere schoolpraktijk.
Fase 4: Borging en resultaten
Scholen zetten binnen VideoKLuB stappen richting een duurzame verankering van videoreflectie en coaching. Met de verlenging van het project in schooljaar 2025-2026 gefinancierd door Leerpunt ontstaat extra ruimte om meer leraren te betrekken, gezamenlijk lesaanpakken te ontwikkelen en videoreflectie verder te verweven met de dagelijkse schoolwerking. Verdere groei is mogelijk door leergemeenschappen te versterken, de impact op klaspraktijken systematischer te monitoren en kennisdeling tussen scholen en coaches uit te breiden.
Door videoreflectie ontwikkelen leerkrachten vaak een onderzoekende houding, waardoor ze bewuster naar hun eigen handelen kijken en gerichter kunnen bijsturen. Deze aanpak kan bijdragen aan meer doelgerichte interacties, betere afstemming op leerlingen en een leeromgeving waarin betrokkenheid en zelfstandigheid groeien. Hoe sterk die effecten doorwerken, hangt af van factoren zoals schoolcultuur, tijd, leiderschap en de aanwezigheid van een coach. De cyclische manier van werken ondersteunt een proces van voortdurende groei. Het project laat zien dat professionele ontwikkeling via videoreflectie de leeromgeving van leerlingen kan versterken.
Resultaten van het project
Het VideoKLuB-project legde een stevige basis voor professionele groei door 69 coaches op te leiden, 122 leraren te begeleiden en 33 schooloverstijgende intervisiemomenten te organiseren, aangevuld met kennisclips en praktijkvoorbeelden die de werking breed toegankelijk maakten.
Leraren scherpten hun vaardigheden aan in zes krachtige kernpraktijken en ontwikkelden een onderzoekende houding, waardoor hun lesaanpak bewuster, gerichter en beter afgestemd werd op wat leerlingen nodig hebben. Scholen bouwden ondertussen eigen materialen uit, zoals kijkwijzers, en werkten in kleine kernteams met gedeeld eigenaarschap aan verbeterinitiatieven.
De eerste effecten tonen dat deze aanpak kan bijdragen aan meer betrokken en zelfstandige leerlingen en aan sterkere leeromgevingen. Dankzij de verlenging van het project in schooljaar 2025-2026 gefinancierd door Leerpunt kan het project verder groeien.
Succes- en belemmerende factoren
Het gebruik van videobeelden werkte als een krachtige leerbron: het maakte reflectie concreet en hielp leraren om hun eigen handelen helder te zien. Het werken in kleine kernteams zorgde voor gedeeld eigenaarschap, wat de betrokkenheid, het vertrouwen en de samenwerking versterkte. De evidence-informed aanpak, ondersteund door bruikbare tools en een duidelijke kennisbasis, gaf richting aan de professionalisering en maakte groei zichtbaar. Bovendien verhoogde een veilige en vertrouwelijke omgeving de bereidheid van leraren om actief deel te nemen.
Tegelijk vroegen het filmen en delen van video’s een aanzienlijke tijdsinvestering, en zorgden technische drempels soms voor vertraging. Ook hadden sommige leraren in het begin schroom om zichzelf te filmen, waardoor de opstart van het traject niet altijd vanzelfsprekend verliep.
Professionalisering
Welke kenmerken van effectieve professionalisering kwamen naar voor in het project? Om deze in kaart te brengen werden zowel de EEF-leidraad ‘A school’s guide to implementation’ als het kader uit Hoe kan je de impact van professionalisering voor leraren in kaart brengen? (Merchie, E., Tuytens, M., Devos, G., & Vanderlinde, R. (2016)) gebruikt.
De professionalisering bestaat uit twee soorten kenmerken: inhoudskenmerken en structurele kenmerken.
Inhoudskenmerken
Focus op inhoud
Leraren verdiepen hun praktijk aan de hand van videobeelden van hun eigen les, gekoppeld aan concrete verbeteracties en reflectieoefeningen.
Focus op (vak)didactiek
De reflecties worden verbonden aan zes evidence-informed kernpraktijken (zoals feedback, klasmanagement, differentiatie…), die leraren rechtstreeks toepassen in hun vak- en lescontext.
Coherentie en gebaseerd op onderzoek
De professionalisering sluit aan bij schoolbrede doelen en het implementatieplan van de schoolleiding, waardoor coaching, kijkwijzers en gezamenlijke lesaanpakken op elkaar zijn afgestemd.
De kernpraktijken zijn evidence-informed en de methodiek is opgebouwd rond gekende principes van effectief leren en GRROW-coaching. De aanpak volgt een cyclisch proces van analyseren, uitvoeren, monitoren en bijsturen.
Eigenaarschap van inhoud en het proces bij professionele ontwikkeling
Leraren werken in kleine groepen, delen beelden en inzichten, en nemen samen verantwoordelijkheid voor hun groei. Coaches en kernteams versterken dit gedeeld eigenaarschap.
Structurele kenmerken
Duur
Leraren nemen deel aan 3 à 4 sessies op school.
Coaches volgen drie startdagen en zes schooloverstijgende bijeenkomsten.
Collectieve participatie met interne en externe collega’s
Het traject wordt in groep georganiseerd, zowel binnen schoolteams als via intervisie met coaches van andere scholen.
Georganiseerd in scholen of onderwijskundige locaties
De sessies voor leraren vinden plaats op school. De bijeenkomsten voor coaches worden schooloverstijgend georganiseerd.
Trainer
VideoKLuB-coaches worden opgeleid via een uitgebreid traject met experten en collega-coaches, waardoor zij hun schoolteam gericht kunnen begeleiden.
Tweede projectjaar
Project VideoKluB werd verlengd en kreeg voor een tweede jaar middelen toegekend door Leerpunt om deze scholen verder te begeleiden en de inzichten te verankeren. Dit project loopt dus ook in schooljaar 2025-2026. Bijkomende resultaten en inzichten kunnen in de tweede helft van 2026 verwacht worden.
