Leerpunt stimuleert onderbouwd werken in de klas en het toepassen van effectieve klaspraktijken. Binnen het project Brede basiszorg en verhoogde zorg financiert Leerpunt begeleidingsprojecten. Deze projecten focussen op begeleiding van scholen en leerkrachtenteams door een organisatie zodat leerkrachten versterkt worden in brede basiszorg op een evidence-informed manier.
De eerste ronde projecten startte midden 2024 en loopt maximaal tot eind augustus 2025. Om het proces van begeleiding en verandering zichtbaar te maken, startte Leerpunt deze blogreeks.
Blog 1: Annekatrien Vaes (Verantwoordelijke beleidscel taal en communicatie) van Hast Katholiek Onderwijs Hasselt over didactiek om taalvaardigheid van de leerlingen te verbeteren
Al enkele jaren heeft onze school, Hast Katholiek Onderwijs Hasselt, te maken met leerlingen die het almaar moeilijker hebben met het Nederlands. We merkten dat enerzijds aan tegenvallende resultaten op de taalscreenings bij instroom in het secundair onderwijs, maar ook aan het buikgevoel van de leraren. De laatste jaren is het aantal anderstalige nieuwkomers dat zijn weg vindt naar het onderwijs (na OKAN) ook merkbaar gestegen. Als leraar Nederlands, oud-coördinator OKAN en verantwoordelijke voor taal en communicatie kriebelde het dus om hiermee aan de slag te gaan.
Via enkele navormingssessies van het Centrum voor Taal en Onderwijs (CTO) kwamen we in contact met het project ‘Samen hoge sprongen maken’ dat door Leerpunt wordt gefinancierd. Zonder aarzelen schreven we onze school in.
Hoe gingen we aan de slag?
We startten met de samenstelling van een kernteam van leraren uit het derde jaar. Met de steun van de directie en Bert Zurings (CTO) werd er een begeleidingstraject opgestart aan het begin van schooljaar 2024-2025 om de taalvaardigheid van onze leerlingen te verhogen.
Daarvoor werden eerst gegevens verzameld door een onderzoek door CTO: gedurende een hele dag ging projectbegeleider Bert Zurings als deskundige taalkrachtig lesgeven, observeren in verschillende klassen, vakken, finaliteiten en jaren. Het doel was een staalname: “Hoe zit het écht op HAST wat betreft de eerder vermelde taalzwakke leerlingen? Wat hebben onze leraren al in de vingers? Waar is er nog groeimarge? Springen er klassen tussenuit?”
Principes van taalkrachtig onderwijs
Samen met het kernteam kozen we de focus: “Hoe kunnen we zorgen voor meer interactie, hoe kunnen we meer voorkennis oproepen om moeilijke woordenschat te verankeren en hoe doen we dit alles volgens de 7 principes van taalkrachtig onderwijs?”
Een hele boterham, maar behapbaar aangebracht in het verder te lopen traject. Zo hebben we op Hast besloten om binnen dit begeleidingstraject aan de slag te gaan met de leraren uit het derde jaar secundair. Dat traject rollen we dit schooljaar (2024-2025) uit.
Het traject ging van start met het toelichten van de bevindingen van de observatie naar de betrokken leraren. Daarna stapten we over op het echte “werk”, namelijk de leraren laten kennis maken met de principes van taalkrachtig onderwijs om er met onze leerlingen mee aan de slag te gaan.
Wat komt er nog aan?
Tijdens een pedagogische studiedag wordt het concreet: in kleine groepjes bekijken en bespreken we lesvoorbereidingen, samen met Bert en het kernteam. Indien nodig worden de lesvoorbereidingen aangepast en verfijnd. Doel is om de lessen taalkrachtiger te maken, elkaar te inspireren en motiveren en van elkaar te leren.
Gewapend met opgedane inzichten op de pedagogische studiedag, zullen onze leraren experimenteren en bij mekaar visiteren. Zo hopen we een professionele leergemeenschap te maken die kan blijven bestaan en die van en met elkaar blijft leren. De experimenteerperiode beëindigen we met een uitwisselmoment waarbij opnieuw ervaringen worden besproken, geëvalueerd en vastgelegd in plannen voor het jaar nadien.
Troeven van begeleiding door CTO
Dit begeleidingstraject is doelgericht opgesteld en transparant aangepakt door Bert Zurings vanuit CTO. We hebben van bij de start grenzen bepaald binnen wat haalbaar was voor ons team vanuit onze schoolcontext om toch wel met ambitieuze doelen, maar op maat van onze school het traject samen te stellen.
Dat is een van de grootste troeven van deze samenwerking met en begeleiding door CTO: het is geen eenheidsworst, maar maatwerk! Binnen het traject wordt er ruimte gecreëerd om feedback te geven én wordt dit ook gerealiseerd Er is mogelijkheid om het traject gaandeweg bij te sturen indien nodig. Door een (mooie) onderlinge samenwerking verloopt ook het contact tussen onze school en de begeleiding heel vlot.
Wij zijn alvast erg enthousiast over het traject dat we zijn aangegaan met CTO dit schooljaar. We zetten concrete stappen naar taalkrachtige(re) lessen met positieve impact op de leerresultaten van onze leerlingen en streven naar een duurzame verankering in onze schoolwerking.
Bron
Schiepers, M. e.a. (2022). Voluit taal. Didactiek Nederlands voor de eerste en tweede graad van het secundair onderwijs. Gent, OWL Press.
Bekijk deze getuigenis ook via deze vlog:
Over het project
Het begeleidingsproject ‘Samen hoge sprongen maken’ heeft als doel dat leraren effectieve, wetenschappelijk onderbouwde didactiek in de brede basiszorg kunnen inzetten om leerlingen taalvaardiger te maken. De taalteams zetten de opgedane inzichten om in de praktijk met de ondersteuning van inhoudelijke expertise en procesbegeleiding van het CTO en Dagelijks Leren. De ondersteuning bestaat uit een vast gedeelte en een gedeelte op maat, inspelend op noden en context van de scholen.
Begeleidingsprojecten maken deel uit van project Brede basiszorg en verhoogde zorg.
Kenmerken van de school
School | Hast Katholiek Onderwijs Hasselt |
Onderwijsniveau | Secundair onderwijs 1e graad A- & B-stroom 2e & 3e graad D, DA en A-finaliteit |
Ligging | Grootstedelijk gebied |
Leerlingpopulatie | 1700 |